Eenmaal thuis viel al op hoeveel gewicht ze verloren was. En als het korset en het verband eraf ging begon je ook te snappen hoe dat kwam. Elke dag was al het verbandmateriaal doordrenkt van wondvocht. En aangezien dat een groot deel van haar borstkas betrof begon dat verlies echt “in de papieren” te lopen. De wondgenezing vergde veel energie. En niet alleen energie, maar ook veel eiwit. Gelukkig had ze een goede eetlust en ogenschijnlijk weinig last van haar verwonding. Maar omdat ze wel steeds meer vermagerde is het rantsoen aangepast en heeft ze een speciaal eiwitrijk en vetrijk voer gekregen, naast bijna onbeperkt ruwvoer. Maandenlang hebben we eerst elke dag, en later om de twee, drie of vier dagen het verband gewisseld. We zijn daarbij terzijde gestaan door woumarec, een specialist in wondgenezing die ons adviseerde welk soort gaasverbanden te gebruiken. Ongelofelijk hoe zo’n enorme wond langzamerhand steeds kleiner en kleiner wordt. Door foto’s te maken en met een meetlat de wondgrootte bij te houden, bleef je zien én geloven dat het uiteindelijk wel goed zou komen.

Mijn leermoment is in ieder geval geweest dat paarden met grote wonden echt een aangepast rantsoen nodig hebben om hun herstel te optimaliseren. Door extra voedingsstoffen te geven is de kans op herstel groter én ontstaan minder snel infecties als gevolg van een verlaagde weerstand.

Dit geldt niet alleen voor verwondingen door ongelukken, maar ook voor paarden na een grote operatie, zeker als ze vooraf al flink ziek zijn geweest. De eetlust is dan al dagen minder goed of zelfs afwezig. En na een operatie mag het paard nog niet veel eten omdat de maag en darmen eerst weer goed in beweging moeten komen. Al met al teert het paard in die tijd in op zijn reserves. Een goede opname van voedingsstoffen stimuleert het herstel, ook al moet je dit bijvoorbeeld per neussonde toedienen als het paard zelf nog niet wil eten. Een goed beleid over de post-operatieve zorg heeft effect op de resultaten van de operaties en zal voor iedere paardenkliniek een punt van aandacht moeten zijn.

Voor de meeste paarden is een rantsoen van hooi of kuil en/of gras plus wat krachtvoer echt voldoende. Geef je paard geen supplementen voor je zeker weet dat dit echt noodzakelijk is. In negen van de tien gevallen voegt het namelijk niet iets extra’s toe aan wat het paard al met zijn voer binnenkrijgt. Zelfs droog, hard hooi bevat meer dan stengels en vezels, het levert ook nog wat eiwitten, mineralen, spoorelementen en vitaminen.  En door het afbreken van de stengels en vezels maken de darmbacteriën nog meer  vitaminen aan zoals vitamine B en K die allemaal voor het paard beschikbaar zijn. Zo slecht heeft de natuur het nog niet bedacht, het paard is redelijk “zelfvoorzienend”.

Recent heb ik een rantsoen gemaakt voor een paard dat koliek had en eigenlijk geen enkel voer wilde eten. Gelukkig waren er resultaten van een ruwvoer analyse en was het duidelijk welke elementen tekort waren.  Zo heb ik een rantsoen gemaakt met granen, een rijk soort hooi, wat gras, wortelen, scheutje olie en een supplement. Met deze combi bleef het paard koliekvrij én wilde het ook nog eten, wat niet onbelangrijk is. Om het rantsoen compleet te maken moest ik op zoek naar een passend supplement. Niet eenvoudig, omdat er aanzienlijke verschillen zitten in de variatie aan voedingsstoffen die er in zitten en de concentraties daarvan. Heb je het ene goed aangepast, ontstaat er weer een tekort van het andere element. Ik ben eruit gekomen, maar het bewijst maar weer eens dat het zonder goede voerberekening niet mogelijk is een advies te geven over welk soort supplement geschikt is.

Als je paard een probleem heeft  kan een apart voedermiddel of supplement hulp bieden. Vaak ga je als eigenaar eerst eens rondshoppen op internet voor het geschikte supplement of voer. Typ elke willekeurige voedingsvraag maar in op Google en je vind wat je nodig hebt. Maar hoe bepaal je de exacte hoeveelheid die een paard nodig heeft? Hoeveel mag je daarvan af wijken? Wanneer loop je een risico op over- of onderdosering? En hoe bepaal je eigenlijk of een supplement echt nodig is én een oplossing biedt voor jouw paard?

Daar begint mijn rekenwerk. Omdat de samenstellingen van supplementen (en voeders) nog weleens veranderen moet de database met gegevens up-to-date blijven. Dan is het ook nog handig als het gevonden passende supplement of voer makkelijk verkrijgbaar is op de locatie van de eigenaar. Deze wijze van werken levert wel een hele goede match op tussen de behoefte van het paard en het rantsoen. Het is echt maatwerk, voor veel eigenaren lijkt dit in eerste instantie een hele dure oplossing. Op de langere termijn toch vaak veel goedkoper  dan een (duur) supplement voeren dat je paard niet nodig heeft…

Bij chronische nierproblemen hebben de nieren minder capaciteit om het bloed te zuiveren. Een belangrijke gifstof die via de nieren het lichaam verlaat is ureum. Ureum is een overblijfsel van aminozuren, de bouwstenen van eiwit. De dierenarts kan door middel van bloedonderzoek zien of het gehalte aan ureum afwijkend is. Het paard zal ook klachten hebben van vermagering, minder eetlust, meer drinken en meer plassen. Of de nieren nog herstellen is afhankelijk hoe ernstig de schade is. Door een rantsoen te geven dat de nieren minder belast en het paard goed ondersteunt help je het herstel zo goed mogelijk.

In veel normale rantsoenen is het eiwitgehalte hoger dan het paard nodig heeft. Een aanpassing moet dus zijn om voedermiddelen te zoeken die weinig eiwitten bevatten. De kwaliteit van hooi is vaak gissen, zo ook het eiwitgehalte. De hoeveelheid zal beperkt moeten zijn en eventueel aangevuld met een eiwitarm ruwvoer. Snijmaïs is er zo een of graszaadhooi. Of een vezelrijk product  zoals Fibergy van Dodson &Horrell of Bolkaf van Horsefood.

Dan ben je er nog niet. Het paard heeft ook andere voedingsstoffen nodig, mineralen, vitaminen en spoorelementen. En daarbij mag het calciumgehalte weer niet te hoog zijn. Calcium scheidt het paard met de urine uit. Als de nieren niet goed werken zal dit ook minder zijn. Een ander risico is dat de gehalten in de urine en ook de zuurtegraad veranderen. Hierdoor kunnen blaasstenen ontstaan. Het één heeft dus weer gevolgen voor het ander.

Een goed dieet maken is puzzelen met voedermiddelen om te voldoen aan de eisen die het paard stelt als gevolg van zijn ziekte. Dan is de smakelijkheid natuurlijk ook belangrijk. Zeker in dit geval. Paarden met nieraandoeningen hebben vaak een eetprobleem. Dit komt door het hoge ureumgehalte in het bloed. Een lastige patiënt dus. Maar als het dan lukt om een goed passend rantsoen te maken, waar het paard van opknapt, is het wel de moeite waard. Dat maakt het werk als veterinair voedingsspecialist juist interessant. De koppeling tussen ziekten en voeding. Zowel om een ziek paard weer beter te krijgen als het voorkomen van problemen door een goed preventief rantsoen te maken. Dat is de uitdaging!

Zonder bemesting groeit niet alleen het gras trager, maar krijgen andere planten meer kans om door te schieten en zal het weiland eerder vol staan met allerlei andere bloemen en planten. Op zich niet zo erg, ware het niet dat hierdoor ook giftige planten een kans krijgen en de bodem eerder beschadigt waardoor er nog meer onkruid groeit. Het weiland is bedoeld als ruwvoervoorziening en uitloop voor de paarden. En je wilt geen modderveldje na een regenbui. Graslandbeheer is dus noodzakelijk.

Groeit het gras lekker, laat het dan maar mooi doorgroeien. De gehalten in het jonge gras zijn niet zo geschikt voor paarden. Het vezelgehalte is laag, het eiwitgehalte is hoog en soms ook het suikergehalte. Niet echt wenselijk ruwvoer. Ouder, langer doorgegroeid gras is vezelrijker en bevat minder eiwit. Je kunt zelfs besluiten het eerste gras te maaien voor hooi of kuil en de paarden pas op de tweede snede te laten grazen.

Geduld hebben is in het voorjaar een goed eigenschap, maar niet altijd gemakkelijk. Wat is er leuker dan je paarden lekker in de wei te zien lopen! Je merkt aan de paarden dat ze het gras zo ongeveer ruiken en niets liever willen dan er aan beginnen. Helaas hebben zij weinig weet van de risico’s en storten zich “rücksichtloss” op het gras als ze de kans krijgen, om zich volledig te overeten. Gevolg kan zijn een paard met koliek of hoefbevangenheid.

Om aan hun “grashonger” tegemoet te komen kun je ze wel aan de hand laten grazen in de berm. Nadeel is dat paarden dit snel leren, je meesleuren en meteen met hun hoofd naar beneden duiken als ze langs grassprieten lopen. Duidelijk ongewenst gedrag. Bij makkelijke paarden die niet snel uitbreken kan je ook een klein veldje afzetten met prikpaaltjes en schrikdraad om ze daar een half uurtje wat te laten eten. Zet hier niet een heel hongerig paard in en ook zeker niet te lang. Bij beperkte graastijd kan een paard opeens veel sneller gaan eten en zo in korte tijd zeer veel gras wegwerken. Is het gras suikerrijk dan lijkt het meer op een flinke portie krachtvoer dan ruwvoer die hij zo binnenkrijgt. Het suikeraandeel kan zelfs zoveel zijn dat dit voor insulineresistentie gevoelige paarden leidt tot klachten en hoefbevangenheid. Dit ongecontroleerde “schranzen” kun je indammen met een graasmasker. Zo dwing je het paard rustiger te eten en kan hij minder grote happen nemen.

Voor veel paarden blijft weidegang een beperkt onderdeel van het dagrantsoen, gewoon omdat ze anders te dik worden. Gras is eigenlijk te rijk in onze contreien, gewoon omdat het hier zo vruchtbaar is. Wil je je paard langer in de wei laten lopen dan moet je hem ook  harder aan het werk zetten. Hoe hoger zijn energieverbruik des te meer gras hij kan eten.

Deze eerste weken blijft het weideseizoen dus beperkt tot  een geringe aanvulling op het stalrantsoen. Wees voorzichtig met paarden die gevoelig zijn voor verteringsklachten of makkelijk te dik worden en heb vooral geduld tot het gras minder hard groeit en minder rijk is en laat het paard er rustig aan wennen.

Ik heb ze helaas meteen moeten teleurstellen. Er is geen supersupplement of supervoer dat leidt tot meer winstpunten of minder springfouten. Met voeding probeer je de voorwaarden te optimaliseren waardoor de training het beste tot zijn recht komt, zodat het paard beter en sterker wordt. Zonder training geen sportpaard. Mijn ervaring is dat bij minder goede prestaties toch eerder met de vinger naar het voer wordt gewezen dan naar de trainingsmethode.  Terwijl de training van veel paarden vaak beperkt blijft tot 30-40 minuten per dag.

Neemt niet weg dat het rantsoen bijna altijd voor verbetering vatbaar is en dat komt in ieder geval de gezondheid van het paard ten goede. En wil je het beste uit je paard halen dan moet het paard gezond zijn en een goede weerstand hebben. Een goede gezondheid betekent een optimale lichamelijke conditie, een goede darmwerking en een adequate voorziening van alle onmisbare voedingsstoffen. Is het paard te dik of te mager dan kan je niet verwachten dat hij alles voor je uit de kast kan halen. Streef naar een body condition score waarbij het paard in energiebalans is. Er is geen overmatige vetbedekking, maar je ziet er ook geen ribben en botten. Pas dan kun je naar een betere bespiering gaan werken.

Met ruwvoer zorg je ervoor dat het paard tevreden is en geef je voer waar het maagdarmkanaal voor is bedoeld. Met een goed gevulde dikke darm krijgt het paard een gezonde darmflora wat in positieve zin bijdraagt aan een goede weerstand. De weerstand is verder gebaat bij voldoende mineralen en vitaminen, die je paard met krachtvoer veelal voldoende binnenkrijgt. Omdat de hoeveelheid zout in het voer praktisch altijd te laag is als een paard gaat zweten, is een liksteen noodzakelijk. Na een zware wedstrijd kun je als extra nog elektrolyten geven om het herstel te bevorderen.

Ook het aandeel vitamine E in het rantsoen heeft soms aandacht nodig. Zowel ruwvoer als krachtvoer bevat vitamine E. Gras is vitamine E rijk, en het gehalte wordt gedurende de opslag termijn in de winter steeds lager. Ergo, aan het einde van de winter bevat hooi nog maar heel weinig vitamine E en kan het totale rantsoen onder de behoefte van het paard uitkomen. Dit kan reden zijn een supplement te gebruiken totdat het paard weer weidegang krijgt.

Het leveren van energie aan de spieren kan door vetten of zetmeel en suikers.  Waarschijnlijk komt het ooit tot een optimale verhouding tussen vet:suikers:vezels per discipline in de paardensport. Maar zover reikt het onderzoek nog niet. En ook dan blijft voeding een ondersteuning die prestaties mogelijk maken als het paard goed getraind wordt. Niets meer, maar ook niets minder!

Om een paard senior te noemen, moet hij toch wel boven de 18 jaar zijn. Het krijgen van ouderdomskwaaltjes begint vaak rond die leeftijd. De belangrijkste klachten zijn het verlies van conditie en eerder stram en stijf worden. Gewichtsverlies ontstaat door gebitsproblemen. Het kauwen gaat langzamer en minder krachtig. Ook bij paarden met een nog goed gebit neemt de spierkracht om te kauwen af. Minder goed kauwen leidt tot een minder efficiënte vertering van het voer. Het paard krijgt dan behoefte aan beter verteerbaar voer en aan extra voedingsstoffen. Denk ook aan de leefomgeving en de mate van beweging. Veel uitloop is gunstig tegen stijve gewrichten. En apart voeren is beter dan in een groep.

Neem kleine veranderingen in de conditie van je oudere paard serieus. Minder bespiering, minder mooie mestballen, trage verharing en lichte koliekaanvallen zijn vaak een signaal van een matig functionerend gebit. Aangepaste voeding is de enige oplossing voor de senior met conditieverlies, verteringsstoornissen en/ of koliekklachten.

Omdat voeding zo belangrijk is voor de gezondheid van het oudere paard sponsort Sanéqui de Bejaarde Paardenverkiezing, georganiseerd door Stichting Verhuisdieren.nl. Een ontzettend leuk initiatief om alle sportieve, bijzondere en mooie oudere paarden in het zonnetje te zetten. De verkiezing bestaat uit een voorronde en een finale. Tijdens de voorronde kunnen de kandidaten zich online opgeven en stemmen winnen. Een vakjury kiest de winnaars uit de 12 finalisten. Alle paarden vanaf 15 jaar kunnen meedoen.

Sanéqui sponsort de categorie “bijzonder”, maar er zijn ook nog andere mooie prijzen te winnen. Daarnaast is de titel ‘oudste paard van Nederland’ te vergeven. Deze titel wordt toegekend aan het oudste paard dat voor de verkiezing wordt ingeschreven. De prijsuitreiking vindt plaats op 5 mei op het Animal Event in de Beekse Bergen. Ik ga de prijs persoonlijk uitreiken aan de winnaar in de categorie “bijzonder”. Kijk voor meer informatie op www.bejaardepaardenverkiezing.nl.

Waarom dan een blog hierover? Om twee redenen. Ten eerste om duidelijk te maken dat je de weerstand wel kan optimaliseren, met voeding, en ook met de huisvesting, maar  dat dit  geen garantie geeft tegen ziekte. Ten tweede omdat je paarden tijdens een ziekteproces goed kunt ondersteunen met de juiste voeding in de hoop de achteruitgang in conditie te beperken.

Weerstand is een vaag begrip. Door ervoor te zorgen dat alle voedingsstoffen in de juiste hoeveelheid en dosering in het paard komen streef je naar een optimale gezondheid. Dan gaat het niet alleen om mineralen en vitaminen, maar ook om vezels en eiwitten. Ik kan een opsomming geven van alle elementen die de afweer beïnvloeden, maar het is voor de leek niet of nauwelijks te controleren of het paard daar wel of niet genoeg van krijgt. Meer geven is niet altijd beter. Supplementen geven dus niet per definitie verbetering. Een rantsoen met hooi van goede kwaliteit plus 2 kg krachtvoer is voor een paard meestal voldoende.

Vergeet ook de huisvesting niet. Het stalklimaat is niet altijd optimaal. Paarden voelen zich comfortabel bij een lagere temperatuur dan mensen. Luchtweg infecties maken meer kans als het stalklimaat minder goed is, oftewel een gebrek aan ventilatie en frisse lucht en een hoger ammoniakgehalte. Zorg dus voor een goed geventileerde, frisse, schone en lichte stal.

Een gezonde darmflora is onontbeerlijk voor een gezond paard en ook voor een goede weerstand. Geef een ziek paard dus ruwvoer wat hij lekker vindt, zacht en fijn hooi en eventueel wat extra luzerne. Daarnaast kan je een slobber geven van geweekte bietenpulp met zemelen en gekookte lijnzaad plus een supplement met mineralen en vitaminen. Geef  altijd kleine porties. Dit is beter voor de vertering en het paard zal het eerder willen eten. Pas op met kant-en-klaar slobbermeel waar veel zetmeel en suikers  in zit, juist deze ingrediënten veroorzaken koliek als het paard er niet aan gewend is.

Heeft het paard koorts dan zal de eetlust  vaak achteruit gaan. Terwijl juist door ziekte de behoefte aan voedingsstoffen stijgt, het lichaam is namelijk hard aan het werk. In ernstige gevallen als het paard langere tijd ziek is kan aangepaste voeding,  eventueel zelfs via een neussonde, helpen , om afbraak van spiereiwitten en achteruitgang in conditie te voorkomen.  Een paar dagen koorts is geen probleem, paarden hebben voldoende reserves. Water drinken is dan belangrijker dan eten.

Voor zowel de darmbacteriën als voor de darmwandcellen is toevoer van voedingsstoffen wel belangrijk. Dus je wilt graag dat het paard blijft eten. Voorkom op zo’n moment teveel veranderingen in het voer: voerveranderingen geven juist kans op koliek. Oftewel zet niet elke dag een ander soort voer voor zijn neus om hem maar aan het eten te houden. Is het paard vermagerd na de ziekteperiode, dan heeft hij extra energie en eiwitten nodig voor het herstel. Geef extra energie in de vorm van vezels en vetten. Zo’n rantsoen bestaat uit zacht en fijn hooi en wat luzerne plus een voer met een hoog vetgehalte en laag zetmeel- en suikergehalte.

Op een 6-tal bedrijven zijn veulens willekeurig in een 2 groepen verdeeld, een testgroep en een controlegroep. De testgroep kreeg een supplement met fosfor en magnesium, de controlegroep niet. Magnesium is een essentiële voedingstof voor paarden. Magnesium maakt deel uit van de botsamenstelling, is een belangrijk onderdeel in het bloed, activeert meerdere enzymen en doet mee in de spiercontracties. De uitkomst van het onderzoek is dat  jonge veulens (tot 5 maanden) die extra magnesium en fosfor krijgen minder vaak OCD ontwikkelen. Bij oudere veulens (5-12 maanden) kon geen significant verschil worden aangetoond. Klik hier voor het persbericht van de onderzoeksresultaten.

Na afloop van de presentatie werden er nogal wat vragen gesteld over de statistische methoden, het wel of niet van invloed zijn van andere factoren (voeding van de drachtige merrie, beweging, aanvullend rantsoen van het veulen) en de “natuurlijke” verdwijning van OCD in de loop van het eerste jaar. De spreekster kon helaas niet goed antwoord geven op deze vragen en moest dit aan anderen overlaten.

Ik ben blij met een langlopend onderzoek naar de oorzaken en preventie van OCD. Maar ik vind dat het onderzoek nu nog onvoldoende is om magnesium als dé oplossing ter voorkoming van OCD te presenteren. Het risico is dat paardeneigenaren te veel magnesium gaan voeren én dat ze niet meer naar andere factoren kijken die OCD veroorzaken zoals de rest van het rantsoen. Ook een gebrek aan vrije beweging en erfelijkheid zijn bewezen belangrijke oorzaken van OCD.

Ok, elk veulen extra magnesium bijvoeren zou ik dus niet direct aanbevelen. Wat dan wel?

1.  OCD is erfelijk, dus houd daar terdege rekening mee bij de selectie van merrie en hengst.
2. Geef de merrie vanaf de 7e/ 8e maand van de dracht kwalitatief hoogwaardige merriebrok of muesli met een hoog gehalte aan eiwit, koper, vitamine E en selenium. Dit is belangrijk voor een goede bot- gewricht- en spierontwikkeling en een gezonde melkproductie. Het rantsoen van de merrie is heel belangrijk om het veulen een goede start te geven en de melkproductie te stimuleren. Bij een goede melkproductie krijgt het veulen in de eerste paar weken voldoende magnesium binnen via de melk. Daarna moeten andere voedingsmiddelen de essentiële voedingsstoffen, waaronder magnesium, mede gaan leveren.
3. Voor veulens zijn de mineralen voor een gezonde bot ontwikkeling essentieel. Calcium, fosfor en magnesium dragen allemaal hun steentje bij. Een veulen heeft daarom niet voldoende aan hooi alleen. Begin enkele weken voor het spenen met het voeren van kleine hoeveelheden krachtvoer aan het veulen. Een voer dat zowel voor merrie als veulen geschikt is, heeft daarom mijn voorkeur. Het veulen kan dan vast wennen aan vast voer door met de merrie mee te eten.
4. Een risicovolle periode voor het krijgen van OCD is een terugval in groei en een daaropvolgende groeispurt. Op dat moment kan de behoefte aan voedingsstoffen zijn gestegen, ook die van magnesium. Let hier dus extra goed op, vooral grotere paarden lopen een verhoogd risico. Geef het veulen extra ruw- en krachtvoer om een groeispurt te ondersteunen.  Bij voorkeur een krachtvoeder met een laag suiker- en zetmeelgehalte en een hoog vetgehalte. Zo krijgt het veulen wel voldoende energie zonder nadelige gevolgen op de botgroei van hoge suikerspiegels en daaropvolgende insuline spiegels. Uiteraard in samenhang met voldoende eiwitten en mineralen en vitaminen.
5. Last but not least: zorg voor voldoende beweging. Weidegang van het veulen met de merrie is hiervoor de beste oplossing. Vroeg in het seizoen geboren veulens lopen een extra risico omdat ze de eerste periode niet naar buiten kunnen.

Het is leuk om te merken dat veel mensen goed op de hoogte zijn en precies weten wat ruwvoer is en hoe belangrijk dit is voor de werking van de vertering. Ik heb de indruk dat het kennisniveau de laatste 10 jaar echt omhoog is gegaan. En dat is mooi, want hoe meer mensen weten wat het paard nodig heeft des te beter wordt er voor hen gezorgd. Door met het gezonde paard te beginnen kreeg ik de kans iedereen op hetzelfde kennispeil te krijgen om daarna meer de diepte in te gaan. In de pauze rijen wachtenden om toch even het rantsoen van hun eigen paard met mij te bespreken, soort gratis advies eigenlijk. Onzekerheid is vaak de basis van de vragen, “doe ik het wel goed genoeg?”. Vaak ligt deze onzekerheid ook ten grondslag aan het onnodig toevoegen van voedermiddelen en met name supplementen om zeker te zijn dat het paard geen tekorten krijgt.

Veel aandacht deze keer voor het te dikke paard en de risico’s daarvan. De uitleg over ontstekingsmediatoren, insulineresistentie en hoefbevangenheid werd aandachtig gevolgd. Ik hoop dat het niet teveel ingewikkelde termen waren en men er in ieder geval van doordrongen is dat een te dik paard echt ongezond is. Vandaar dat ik iedereen heb voorzien van een Sanéqui Body Condition Score kaart om op eenvoudige wijze hun eigen paard eens onder de loep te nemen.

Omdat de tijd drong zijn we na de spierbevangenheid, maagzweren, hoeven en koliekers snel doorgegaan met de sportpaarden. En dus ging het over energie. Hoe geef je het paard de juiste energie, en wanneer geef je dat? Met koolhydraten en vetten is voor elk sportpaard een passend rantsoen te maken, waarbij de koolhydraten in mijn ogen veelal in een lagere dosering gebruikt kan worden dan tot nu toe gebeurt. Het voeren van een zetmeel- en suikerrijk voer geeft weliswaar veel snelle energie in de vorm van glucose, maar paarden blijken nu eenmaal geen goede zetmeelverteerders te zijn en ook al geen goede glycogeenstapelaars. Dit onderwerp zou de volgende keer wel meer aandacht kunnen krijgen. Zodra ik over de voeding van sportpaarden begin, krijg ik steevast de vraag of je magnesium moet bijvoeren. Zo ook nu. Ik heb uitgelegd dat dat meestal niet hoeft én dat bloedonderzoek geen goede indicatie geeft voor een magnesiumtekort. Meer weten? Ik schreef er eerder een blog over.

Het slot ging over het juiste moment van voeren. Moet dit nu voor of na de wedstrijd? Aangezien het paard niet goed presteert met een volle maag geef je tot 2-3 uur voor het rijden geen krachtvoer meer. Met de negatieve effecten van insuline op de energiehuishouding van de spieren moet deze tijd, bij een koolhydraatrijk voer, mogelijk opgerekt worden tot wel 5 uur. Dit gaf wel wat onrust in de zaal. Want wanneer moet je dan voeren? De take home message was als volgt: ruwvoer mag altijd, ook tot vlak voor de wedstrijd, mits met mate en mits het paard water kan drinken. Krachtvoer geef je ná de prestatie, eventueel samen met electrolyten als het paard veel heeft gezweet. Dit bevordert het herstel. Op wedstrijddagen kan het voerschema er dus anders uitzien dan normaal. Om te zorgen dat het paard toch voldoende voer binnenkrijgt zonder dit vlak vóór het transport of de wedstrijd te geven kan één krachtvoer beurt verplaatst worden naar de avond ervoor.

Wie weet volgend jaar weer en meer?!

Eens te meer blijkt dat een goede inschatting moeilijk te maken is, zeker van de hoeveelheid eiwit en mineralen in het ruwvoer. Op basis van de hardheid van het hooi of de kuil, de mate van bladrijkheid en bloeiwijzen kun je de energiegehalte min of meer inschatten. Grof en hard ruwvoer met weinig blad en veel bloeiwijzen van het gras (aren en pluimen) bevat minder verteerbare energie dan zacht ruwvoer. Dus voor de koeien maken wij een graskuil met een lagere ruwe celstofgehalte van met stikstof bemest gras en voor de paarden kopen we hooi dat harder en stengeliger is van een boer uit de buurt met natuurland.  Daarnaast hebben we nog een ander hooi van zeer jong en rijk voorjaarsgras en een aangekochte kuil van redelijk lang doorgegroeid gras.

Kortom, veel verschillende voersoorten om uit te kiezen. De paarden krijgen het stengelige hooi met af en toe een aanvulling van overblijfselen van de kuil die de koeien laten liggen. Deze aanvulling zou ook mooi wat tekorten aan eiwit en voedingsstoffen van het schrale hooi opheffen was de gedachte. Tot de uitslag van het voer binnenkwam. Bleek het schrale hooi helemaal niet zo schraal te zijn. En was de extra aanvulling met rijkere kuil of brok met extra voedingsstoffen niet zo noodzakelijk. Het hooi bevat gemiddelde hoeveelheid energie en redelijke gehalte aan eiwit, mineralen en spoorelementen.

Met een uitslag en de hoeveelheid die je per dag voert, kun je een berekening maken van de voeropname en vergelijken met de behoefte. Onze paarden staan op een rantsoen van voornamelijk hooi met een beperkte aanvulling van krachtvoer , ze werken weinig tot licht. In ons geval kan het hooi daarom de grootste bron van voedingsstoffen zijn en is toevoeging van extra eiwit niet nodig. Er moet wel een aanvulling zijn van zout,  koper, zink, selenium en vitamine A blijkt uit de berekening. Zout kan met een liksteen worden aangevuld en de rest is met een supplement op te lossen. De gehalten aan mineralen en spoorelementen in het ruwvoer van ons eigen land is gemiddeld. Het is dus niet noodzakelijk om dit met extra bemesting aan te vullen. De kosten van een voeranalyse (119,- euro) heeft ons opgeleverd dat het krachtvoer gebruik naar beneden kan en dat extra bemesting (voorlopig) niet nodig is. Kortom dat bespaart geld én geeft zekerheid wat betreft de voeding en gezondheid van de paarden. En dat is prettig!